پس بايد از اين سرمايه‌اى كه پيوسته رو به پايان است كمال استفاده را ببريم « 1 » ؛ به عنوان مثال ، اگر تاجرى سرمايه‌اى دارد و مىداند كه اين سرمايه نه تنها تا آخر عمر افزايش نخواهد يافت ، بلكه هر روز ناچار است مقدارى از آن را براى گذران زندگى خود خرج كند ، اين شخص براى چنين سرمايه‌اى چقدر ارزش قائل است ؟ ! سرمايهء عمر نيز چنين است ، بلكه به مراتب بالاتر و ارزشمندتر است ؛ بنابراين بايد اين موقعيتها ، امكانات ، فرصتها و اين نيروى جوانى را غنيمت بشماريد . « 2 » يك انسان مخصوصاً اگر اهل علم بوده و علاقه‌مند به علم ، تبليغ و ترويج و معارف دين باشد ، مىتواند استفادهء بسيارى از عمرش بكند . مگر صاحب جواهر « 3 » بيشتر از يك انسان بود ؟ ! ببينيد چه موفقيت بزرگى به

--> ( 1 ) . إِنَّ الْفُرَصَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوهَا إِذَا أَمْكَنَتْ فِى أَبْوَابِ الْخَيْرِ وَ إِلَّا عَادَتْ نَدَماً . ( تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ، ص : 473 ) به درستى كه فرصتها مانند گذشتن ابر مىگذرند ، پس آنها را هرگاه ممكن شوند در بابهاى خير غنيمت بدانيد و گرنه پشيمانى به بار مىآورد . ( 2 ) . قال رسول الله عليه وآله السلام : يَا أَبَاذَرٍّ ! اغْتَنِمْ خَمْساً قَبْلَ خَمْسٍ : شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ وَ صِحَّتَكَ قَبْلَ سُقْمِكَ وَ غِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ وَ فَرَاغَكَ قَبْلَ شُغُلِكَ وَ حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ . ( بحار الأنوار ، ج 74 ، باب 4 ، ص 77 ) اى اباذر ! پنج چيز را پيش از پنج چيز غنيمت شمار : جوانىات را پيش از پيرى ، تندرستىات را پيش از بيمارى ، توانگرىات را پيش از ناتوانى ، آسودگىات را پيش از سرگرمى ، زندگىات را پيش از مردن . - عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ( ع ) قَالَ : اصْبِرُوا عَلَى الدُّنْيَا فَإِنَّمَا هِى سَاعَهءٌ فَمَا مَضَى مِنْهُ فَلَا تَجِدُ لَهُ أَلَماً وَ لَا سُرُوراً وَ مَا لَمْ يَجِئْ فَلَا تَدْرِى مَا هُوَ وَ إِنَّمَا هِى سَاعَتُكَ الَّتِى أَنْتَ فِيهَا فَاصْبِرْ فِيهَا عَلَى طَاعَهءِ اللَّهِ وَ اصْبِرْ فِيهَا عَنْ مَعْصِيَهءِ اللَّه . ( كافى ، ج 2 ، باب محاسبهء العمل ، ص : 453 ) مجموع عمر آدمى در دنيا ساعتى بيش نيست ، آنچه از اين ساعت گذشته است معدوم شده و لذّت و رنجى از آن احساس نمىكنيد و آنچه از آن هنوز نيامده است نمىدانيد چيست ، سرمايهء موجود و پر ارزش عمر ، تنها همان لحظات نقدى است كه اينك در اختيار شما است و در آن به سر مىبريد . مالك نفس خود باشيد و در حال حاضر براى اصلاح و رستگارى خود بكوشيد ، در مشكلات وظيفه‌شناسى و اطاعت از اوامر الهى پايدارى و از آلودگى به گناه و نافرمانى خداوند ، خوددارى كنيد . - قَالَ النَّبِى ( ص ) : بَلْ رَأْسُ مَالِ الْعَبْدِ أَوْقَاتُه . سرمايهء بندهء خدا اوقات عمر او است . ( مجموعهء ورام ، ج 1 ، ص 106 ) ( 3 ) . آيت الله محمدحسن نجفى ، از بزرگ‌ترين فقهاى شيعه در قرن 13 هجرى است كه به نام كتاب فقهى خود « جواهر الكلام » به « صاحب جواهر » مشهور شده ، وى به سال 1267 هجرى قمرى . در نجف درگذشته است . آن‌طور كه نقل مىكنند آن وقتى كه ايشان اين كتاب را نوشته‌اند سرداب در نجف نبوده است ، ايشان يك منزل محقر داشتند و درب يك اتاقشان به يك دالانى باز بوده كه در آن هواى گرم نجف يك نسيم داغى مىآمده و ايشان مشغول تحرير « جواهر » بودند .